Εύρεση και Μετακομιδή των Ιερών Λειψάνων του Αγίου Στεφάνου (02 Αυγούστου)

1. Η Ταφή του Αγίου Στεφάνου και των Συνεταίρων του

Αφού ο άγιος αρχιδιάκονος Στέφανος λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου από τους Ιουδαίους, το άγιο σώμα του έμεινε σε ανοιχτό μέρος κάτω από την πόλη για μια νύχτα και δύο ημέρες: γιατί αφέθηκε να καταβροχθιστεί από σκύλους, άγρια θηρία και πουλιά. Αλλά τίποτα δεν άγγιξε το σώμα, γιατί ο Κύριος το διατήρησε.

Τη δεύτερη νύχτα, ο διάσημος δάσκαλος του νόμου της Ιερουσαλήμ Γαμαλιήλ, ο οποίος είχε αρχίσει να κλίνει προς την πίστη του Χριστού και είχε γίνει κρυφός φίλος των αγίων αποστόλων, έστειλε ευσεβείς άνδρες να παραλάβουν το σώμα του προμάρτυρα απαρατήρητο· και το μετέφερε στο κτήμα του στο χωριό που ονομάστηκε προς τιμήν του Καφαργάμαλα, δηλαδή το χωριό Γαμαλιήλ, είκοσι στάδια από την Ιερουσαλήμ. Εκεί ο Γαμαλιήλ τον έθαψε με τιμές, τοποθετώντας τον σε μια σπηλιά στον δικό του τάφο.

Τότε ο Νικόδημος, ένας Ιουδαίος ηγεμόνας που είχε έρθει στον Κύριο Ιησού τη νύχτα, στάθηκε κλαίγοντας πάνω από τον τάφο του Αγίου Στεφάνου. Ο Γαμαλιήλ τον έθαψε στην ίδια σπηλιά κοντά στον τάφο του πρωτομάρτυρα. Έπειτα, ο Γαμαλιήλ, αφού έλαβε το άγιο βάπτισμα με τον γιο του Αβίβ και αφού έζησε μια θεάρεστη ζωή με χριστιανική ευσέβεια για κάποιο χρονικό διάστημα, πέθανε. Και οι δύο θάφτηκαν στην ίδια σπηλιά κοντά στους τάφους του Στεφάνου και του Νικοδήμου.

2. Το Πρώτο Όραμα του Πρεσβυτέρου Λουκιανού

Αιώνες πέρασαν από τότε, οι βασανιστές που είχαν καταδιώξει επί μακρόν την Εκκλησία του Θεού χάθηκαν, και με τη μεταστροφή του Μεγάλου Κωνσταντίνου ήρθε η ειρήνη στην Εκκλησία και η άνθηση της ευσέβειας παντού. Τότε, με θεία αποκάλυψη, βρέθηκαν τα σεβάσμια λείψανα του αγίου πρωτομάρτυρα Στεφάνου και των ευσεβών ανδρών που θάφτηκαν δίπλα του: Νικόδημος, Γαμαλιήλ και Αβίβ. Τα βρήκε ο πρεσβύτερος του προαναφερθέντος χωριού, Λουκιανός, μετά από ένα όραμα.

Στις εννέα η ώρα ένα βράδυ την παραμονή της Παρασκευής, ο Λουκιανός εμφανίστηκε σε όνειρο σε ένα όραμα ενός αγίου γέροντα, ψηλού αναστήματος, στολισμένου με γκρίζα μαλλιά, με μακριά γενειάδα, ντυμένου με λευκά ράσα κεντημένα με χρυσούς σταυρούς και κρατώντας ένα χρυσό ραβδί στο χέρι του. Χτυπώντας τον πρεσβύτερο στα πλευρά με το ραβδί του, τον φώναξε τρεις φορές ονομαστικά: «Λουκιανέ! Λουκιανέ! Λουκιανέ!» και άρχισε να μιλάει:

«Πηγαίνετε στα Ιεροσόλυμα και πείτε στον άγιο Αρχιεπίσκοπο Ιωάννη: Πόσο καιρό θα είμαστε φυλακισμένοι; Γιατί δεν μας ανοίγετε; Γιατί κατά τη διάρκεια της επισκοπής σας θα αποκαλυφθούμε. Γι' αυτό, χωρίς καθυστέρηση, ανοίξτε τον τάφο μας, όπου τα λείψανά μας βρίσκονται παραμελημένα, τώρα βρεγμένα από τη βροχή, τώρα ποδοπατημένα από τα πόδια των απίστων. Δεν με νοιάζει τόσο ο εαυτός μου όσο οι άγιοι που κοιμούνται μαζί μου, οι οποίοι είναι άξιοι μεγάλης τιμής. Άνοιξε τα λείψανα, ώστε ο Θεός να ανοίξει τις πόρτες του ελέους στον κόσμο, που καταπιέζεται από πολλά προβλήματα».

Φοβισμένος, ο πρεσβύτερος Λουκιανός ρώτησε: «Ποιος είσαι, κύριε; Και ποιοι είναι αυτοί για τους οποίους λες ότι είναι μαζί σου;»

Απάντησε:

«Είμαι ο Γαμαλιήλ, ο παιδαγωγός και δάσκαλος του αποστόλου Παύλου του Χριστού, και μαζί μου κείται ο αρχιδιάκονος Στέφανος, ο οποίος λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου από τους Ιουδαίους και τους ιερείς της Ιερουσαλήμ για την πίστη του Χριστού. Το σώμα του, πεταμένο για τροφή σκύλων, ζώων και πτηνών, το πήρα τη νύχτα, το έφερα σε αυτό το χωριό και το έθαψα στη σπηλιά μου, έτοιμο για τον τάφο μου, επιθυμώντας να έχω μαζί του μετοχή στην ανάσταση και τη χάρη του Κυρίου.

Σε έναν άλλο τάφο, στην ίδια σπηλιά, ήταν ξαπλωμένος ο γέροντας Νικόδημος, ο οποίος διδάχθηκε την αγία πίστη από τον ίδιο τον Κύριο Χριστό και έλαβε το άγιο βάπτισμα από τους αποστόλους μετά την ανάληψη του Κυρίου. Οι Ιουδαίοι, έχοντας μάθει για την πίστη του στον Χριστό, γέμισαν θυμό και ήθελαν να τον σκοτώσουν, όπως έκαναν και με τον Στέφανο, αλλά δεν το έκαναν αυτό από σεβασμό προς εμένα, αφού ο Νικόδημος ήταν συγγενής μου. Αλλά του αφαίρεσαν την πρεσβυτέρια και την περιουσία του. Ένωσαν την περιουσία του με την εκκλησία και, καταριόμενοι τον, τον έδιωξαν από την πόλη με πολλές προσβολές και ατιμίες. Τότε τον δέχτηκα στο χωριό μου και τον στήριξα μέχρι τον θάνατό του· και όταν πέθανε, τον έθαψα κοντά στα λείψανα του πρωτομάρτυρα Στεφάνου.

Εκεί, στον τρίτο τάφο, σκαμμένο στον βράχο της σπηλιάς, έθαψα τον αγαπημένο μου εικοσάχρονο γιο Άβιβ, ο οποίος είχε λάβει το άγιο βάπτισμα από τους αποστόλους του Χριστού μαζί μου, και ο οποίος πέθανε πριν από μένα. Πεθαίνοντας, άφησα διαθήκη να ταφεί το σώμα μου δίπλα του.»

Ο πρεσβύτερος τον ρώτησε ξανά: «Πού θα σε αναζητήσουμε;» Ο Γαμαλιήλ απάντησε: «Αναζητήστε μας έξω από το χωριό στη νότια πλευρά, στο χωράφι που ονομάζεται Ντελαγκάβρι (δηλαδή, το χωράφι του λαού του Θεού)».

Αφού είπε αυτά, έγινε αόρατος. Αφού ξύπνησε από τον ύπνο, ο πρεσβύτερος ευχαρίστησε τον Θεό και προσευχήθηκε, ζητώντας να του επαναληφθεί το όραμα τρεις φορές αν ήταν από τον Θεό. Ο Λουκιανός άρχισε να νηστεύει με ψωμί και νερό μέχρι την επόμενη Παρασκευή, χωρίς να πει σε κανέναν τίποτα.

3. Το Δεύτερο Όραμα – Τα Τέσσερα Καλάθια

Τη νύχτα της επόμενης Παρασκευής στις εννέα η ώρα, ο Γαμαλιήλ εμφανίστηκε ξανά και τον ρώτησε γιατί παρέλειψε να ενημερώσει τον Αρχιεπίσκοπο Ιωάννη. Ο πρεσβύτερος δικαιολογήθηκε ότι φοβόταν μήπως φανεί ψεύτης και γι' αυτό περίμενε επιβεβαίωση.

Ο Γαμαλιήλ τον ευλόγησε και στη συνέχεια του έδειξε τέσσερα καλάθια:

• Το πρώτο χρυσό καλάθι με κόκκινα λουλούδια τοποθετήθηκε στα ανατολικά (συμβόλιζε τον τάφο του Αγίου Στεφάνου, βαμμένο με το αίμα του).

• Το δεύτερο χρυσό καλάθι με λευκά λουλούδια στη βόρεια πλευρά (συμβόλιζε τον τάφο του Νικοδήμου).

• Το τρίτο χρυσό καλάθι με λευκά λουλούδια στη δυτική πλευρά (συμβόλιζε τον τάφο του Γαμαλιήλ).

• Το τέταρτο ασημένιο καλάθι με ευώδες σαφράν δίπλα στο τρίτο (συμβόλιζε τον τάφο του γιου του Αβίβ, που πέθανε σε άψογη παρθενία).

Αφού εξήγησε τη σημασία τους, ο Γαμαλιήλ έγινε αόρατος. Ο πρεσβύτερος συνέχισε τη νηστεία και την προσευχή για άλλη μία εβδομάδα.

Ο Συμβολισμός των 4 Καλαθιών.

1. Το Πρώτο Χρυσό Καλάθι με τα Κόκκινα Λουλούδια

• Πρόσωπο: Άγιος Πρωτομάρτυρας Στέφανος.

• Θέση: Ανατολικά (συμβολίζει την Αναστάσιμη ελπίδα και το φως του Χριστού).

• Συμβολισμός: Το Χρυσό Καλάθι: Αντιπροσωπεύει την αφθονία των χαρισμάτων του Αγίου Πνεύματος με τα οποία ήταν πλήρης ο Άγιος Στέφανος, την ουράνια δόξα και την υψίστη τιμή που του απονέμει η Εκκλησία ως τον πρώτο που στέφθηκε με το «στέφανο» της μαρτυρίας.Τα κόκκινα λουλούδια (τριαντάφυλλα/ρόδα) συμβολίζουν το αίμα του μαρτυρίου που έχυσε ο Άγιος για την αγάπη του Χριστού, καθώς και τη θυσιαστική αγάπη.

2. Το Δεύτερο Χρυσό Καλάθι με τα Λευκά Λουλούδια

• Πρόσωπο: Άγιος Νικόδημος (ο κρυφός μαθητής του Χριστού).

• Θέση: Βόρεια.

• Συμβολισμός:Το χρυσό καλάθι δηλώνει την ευγένεια της ψυχής του και την υψηλή πνευματική του αξία. Τα λευκά λουλούδια (κρίνα) συμβολίζουν την καθαρότητα της πίστεως, την ειλικρινή μετάνοια και την αγνότητα των προθέσεών του, καθώς απαρνήθηκε την εξουσία του Συνεδρίου για να ακολουθήσει την Αλήθεια.

3. Το Τρίτο Χρυσό Καλάθι με τα Λευκά Λουλούδια

• Πρόσωπο: Άγιος Γαμαλιήλ (ο σοφός νομοδιδάσκαλος).

• Θέση: Δυτικά.

• Συμβολισμός:Το χρυσό καλάθι εκφράζει τη μεγάλη του σοφία, την αρετή και τη θεάρεστη πολιτεία του.Τα λευκά λουλούδια συμβολίζουν την αγιότητα του βίου, την ειλικρινή αναζήτηση της αλήθειας και τη δικαιοσύνη με την οποία έζησε ως χριστιανός μέχρι το τέλος της ζωής του.

4. Το Τέταρτο Ασημένιο Καλάθι με το Ευώδες Σαφράν

• Πρόσωπο: Άγιος Αβίβ (ο 20χρονος γιος του Γαμαλιήλ).

• Θέση: Δυτικά (δίπλα στον πατέρα του).

• Συμβολισμός: Το ασημένιο καλάθι (και όχι χρυσό) υποδηλώνει τη νεαρή του ηλικία και το γεγονός ότι δεν πρόλαβε να αγωνιστεί μακροχρόνια στον κόσμο όπως οι άλλοι τρεις γέροντες/μάρτυρες. Το ευώδες σαφράν (κρόκος) που ανέδιδε μύρο συμβολίζει την αμόλυντη παρθενία, την πνευματική ευωδία της νεανικής αγνότητας και την αθωότητα της ψυχής του, καθώς πέθανε «καθαρός στο σώμα και την ψυχή».

4. Το Τρίτο Όραμα και η Ενημέρωση του Αρχιεπισκόπου

Τη νύχτα πριν από την τρίτη Παρασκευή, ο Άγιος Γαμαλιήλ εμφανίστηκε ξανά επιπλήττοντάς τον αυστηρά:

«Γιατί δεν μπήκες ακόμα στον κόπο να πας στον αρχιεπίσκοπο; Δεν βλέπεις πόσο μεγάλη είναι η ξηρασία και η θλίψη κάτω από τον ουρανό; Σηκωθείτε και πείτε στον αρχιεπίσκοπο να ανοίξει τον τόπο όπου αναπαυόμαστε και να χτίσει έναν ναό, ώστε μέσω των προσευχών μας ο Κύριος να ελεήσει τον λαό Του.»

Ο Λουκιανός έσπευσε στην Ιερουσαλήμ και ενημέρωσε τον Αρχιεπίσκοπο Ιωάννη. Εκείνος έκλαψε από χαρά, δόξασε τον Θεό και έδωσε την ευλογία του να βρεθεί ο τόπος ταφής.

5. Η Εύρεση των Λειψάνων στο Χωράφι Ντελαγκάβρι

Ο πρεσβύτερος πήγε στο χωράφι Ντελαγκάβρι. Αρχικά νόμιζε ότι τα λείψανα βρίσκονταν σε έναν λόφο και άρχισε να προσεύχεται εκεί. Τότε ο Άγιος Γαμαλιήλ εμφανίστηκε στον μοναχό Νουγέτιο και του είπε να ενημερώσει τον Λουκιανό να μην σκάβουν στον λόφο (όπου απλώς είχε γίνει ο θρήνος κατά την ταφή), αλλά κοντά στο δάσος στη νότια πλευρά.

Πράγματι, πηγαίνοντας στο δάσος βρήκαν μια πέτρα με την εβραϊκή επιγραφή Heliil («Δούλοι του Θεού»). Μετακινώντας την πέτρα, αποκαλύφθηκε η είσοδος της σπηλιάς και οι τάφοι τοποθετημένοι ακριβώς όπως είχαν υποδειχθεί στο όραμα.

Ο Αρχιεπίσκοπος Ιωάννης, μαζί με τους Επισκόπους Ελευθέριο Σεβάστειας και Ελευθέριο Ιεριχώ, έφτασαν στο σημείο. Μόλις άνοιξαν τον τάφο του Αγίου Στεφάνου:

• Η γη σείστηκε.

• Ακούστηκαν αγγελικοί ύμνοι («Δόξα εν υψίστοις Θεώ...»).

• Αναδύθηκε μια απερίγραπτη ευωδία που απλώθηκε σε απόσταση 10 μιλίων.

• Θεραπεύτηκαν αμέσως 73 ασθενείς (τυφλοί, κουτσοί, δαιμονισμένοι, κατάκοιτοι).

Τα λείψανα των Νικοδήμου, Γαμαλιήλ και Αβίβ τοποθετήθηκαν στον ναό που χτίστηκε στον λόφο, ενώ τα λείψανα του Αγίου Στεφάνου μεταφέρθηκαν επίσημα στην Ιερουσαλήμ, στην Αγία Σιών.

6. Ο Γερουσιαστής Αλέξανδρος και η Σύζυγός του Ιουλιανή

Ένας ευγενής γερουσιαστής από την Κωνσταντινούπολη, ο Αλέξανδρος, χτίζει ναό προς τιμήν του Στεφάνου στην Ιερουσαλήμ. Πριν πεθάνει, ζητά από τη σύζυγό του Ιουλιανή να τον θάψει δίπλα στον Άγιο Στέφανο σε μια λάρνακα παρόμοια με του Αγίου.

Μετά τον θάνατο του συζύγου της, η Ιουλιανή αρνείται τις προτάσεις δεύτερου γάμου από ισχυρούς άρχοντες. Προκειμένου να αποφύγει τις πιέσεις, αποφασίζει να πάρει τη σορό του συζύγου της και να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη, εξασφαλίζοντας σχετική αυτοκρατορική εντολή.

7. Η Θαυμαστή Μετακομιδή στην Κωνσταντινούπολη

Με θεϊκή παρέμβαση, η Ιουλιανή παίρνει «κατά λάθος» τη λάρνακα με τα λείψανα του Αγίου Στεφάνου αντί για τη σορό του συζύγου της.

Κατά τη μεταφορά:

• Ακούγονται αγγελικοί ύμνοι στον αέρα και κραυγές δαιμόνων που βασανίζονται.

• Στη θάλασσα ξεσπά τρομερή καταιγίδα. Ο Άγιος Στέφανος εμφανίζεται ορατά στο πλοίο λέγοντας: «Είμαι μαζί σας, μη φοβάστε!», και η θάλασσα γαληνεύει.

• Στη Χαλκηδόνα, όπου το πλοίο σταματά για 5 ημέρες, θεραπεύονται όλοι οι ασθενείς της πόλης.

8. Το Θαύμα με το Μουλάρι και η Ανέγερση του Ναού

Όταν το πλοίο φτάνει στην Κωνσταντινούπολη, ο Πατριάρχης, ο Αυτοκράτορας και ο λαός υποδέχονται τα λείψανα με μεγάλες τιμές. Τοποθετούν τη λάρνακα στο βασιλικό άρμα.

Όταν η πομπή φτάνει στην περιοχή «Λουτρά του Κωνσταντίνου», τα μουλάρια σταματούν και δεν προχωρούν παρά τα χτυπήματα. Τότε, με εντολή Θεού, ένα από τα μουλάρια μιλάει με ανθρώπινη φωνή:

«Γιατί μας χτυπάτε μάταια; Διότι ο άγιος πρωτομάρτυρας Στέφανος θέλει να τοποθετηθούν τα λείψανά του σε αυτό το μέρος.»

Ο βασιλιάς διατάζει αμέσως την ανέγερση περικαλλούς πέτρινου ναού στο σημείο εκείνο, όπου και τοποθετούνται τα ιερά λείψανα του Αγίου Πρωτομάρτυρα Αρχιδιάκονου Στεφάνου προς δόξα Θεού. Αμήν.