Ο Άγιος Ιερομάρτυς Βαλεντίνος (30 Ιουλίου)

 

Εισαγωγή στο Κείμενο

Το παρακάτω κείμενο προέρχεται από τον Συναξαριστή (Βίους Αγίων) που συνέγραψε ο Άγιος Ιουστίνος ο Πόποβιτς (1894–1979), ένας από τους σημαντικότερους θεολόγους και συγγραφείς της Ορθοδοξίας κατά τον 20ό αιώνα.

Ο Άγιος Ιούστινος καταγράφει με γλαφυρότητα και βαθιά θεολογική πρόνοια τον βίο και το μαρτύριο του Αγίου Ιερομάρτυρα (ή Ιστοριομάρτυρα) Βαλεντίνου, Επισκόπου Ιντεράμνης (της σημερινής πόλης Τέρνι στην Ιταλία). Η αφήγηση τοποθετείται στον 3ο αιώνα μ.Χ., μια περίοδο σκληρών διωγμών κατά των Χριστιανών από τη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, και αναδεικνύει πώς η θαυματουργική χάρη του Θεού, η ανιδιοτελής αγάπη και η ακλόνητη πίστη μπορούν να μεταμορφώσουν ακόμα και τους πιο καλλιεργημένους ειδωλολάτρες της εποχής. Στο Ορθόδοξο Εορτολόγιο, η μνήμη του Αγίου Ιερομάρτυρος Βαλεντίνου Επισκόπου Ιντεράμνης τιμάται στις 30 Ιουλίου (και όχι στις 14 Φεβρουαρίου, η οποία επικράτησε στη Δύση).

---------------------------------------------------------------------------------------------------

Α ΠΑΘΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΕΡΟΜΑΡΤΥΡΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΟΥ

1. Ο Επίσκοπος Βαλεντίνος και οι Νέοι της Αθήνας

Η ιταλική πόλη Ιντεράμνα, στην περιοχή της Ομβρίας, είχε έναν επίσκοπο, τον Άγιο Βαλεντίνο, ο οποίος έλαβε από τον Θεό το χάρισμα της θεραπείας. Με προσευχή και επίκληση του αγιότερου ονόματος του Χριστού, θεραπεύοντας κάθε ασθένεια και αδυναμία μεταξύ των ανθρώπων, μετέτρεψε τους άπιστους από την ειδωλολατρική αθεΐα στον Θεό.

Εκείνη την εποχή ο ειδωλολατρικός πολυθεϊσμός βασίλευε ακόμα στον κόσμο, και οι ειδωλολάτρες βασιλιάδες που κυβερνούσαν την Ανατολή και τη Δύση καταδίωκαν τους Χριστιανούς.

Εκείνες τις μέρες, τρεις μορφωμένοι άνδρες —ο Πρόκουλος, ο Εύβιος και ο Απολλώνιος, γεννημένοι στην Αθήνα, ειδωλολάτρες στην πίστη— ήρθαν στη Ρώμη για χάρη της μάθησης, για να μάθουν καλά τη ρωμαϊκή γλώσσα και φιλοσοφία. Βρήκαν έναν μορφωμένο δάσκαλο, έναν άριστο γνώστη τόσο των λατινικών όσο και των ελληνικών, ονόματι Κράτωνα, και μπήκαν στο σπίτι του για να σπουδάσουν.

2. Η Ασθένεια του Χαρίμωνα και η Συμβουλή του Φρόντωνα

Συνέβη ένας από τους γιους του Κράτωνα, ο Χαρίμωνας, να αρρωστήσει σοβαρά:

• Η σπονδυλική του στήλη στραβώθηκε.
• Το κεφάλι του ήταν λυγισμένο ανάμεσα στα γόνατά του και δεν μπορούσε να ισιώσει καθόλου.

Κλήθηκαν πολλοί γιατροί, αλλά δεν μπόρεσαν να βοηθήσουν τον άρρωστο καθόλου. Υπέφερε έτσι για περίπου τρία χρόνια και είχε χάσει κάθε ελπίδα ανάρρωσης.

Τότε, ένας τριβούνος ονόματι Φρόντων ήρθε στο σπίτι του Κράτωνα. Βλέποντας τον άρρωστο, ο Φρόντων είπε:

«Και ο δικός μου αδελφός είχε μια τέτοια ασθένεια και έλαβε θεραπεία από έναν Χριστιανό επίσκοπο, τον Βαλεντίνο, ο οποίος ζει στην πόλη Ιντεράμνα.»

Ο χιλίαρχος συμβούλεψε τον Κράτωνα να στείλει τον άρρωστο γιο του σε αυτόν τον επίσκοπο, προσθέτοντας ότι ο αδελφός του, μετά την ίασή του, δεν ήθελε να χωριστεί από τον επίσκοπο, ελκυόμενος από την καλοσύνη του και δεμένος μαζί του από αγάπη.

3. Η Συνάντηση του Κράτωνα με τον Άγιο Βαλεντίνο

Ακούγοντας αυτά, ο Κράτωνας έστειλε στον επίσκοπο διακεκριμένους ανθρώπους, φίλους του, με την παράκληση να έρθει σε αυτόν, αφού ήταν αδύνατο να στείλει έναν τόσο σοβαρά άρρωστο σε τόσο μακρύ ταξίδι.

Δείχνοντας στον άγιο τον άρρωστο γιο του, ο Κράτωνας άρχισε να τον παρακαλεί να τον θεραπεύσει:

• Κράτων: «Θα σου δώσω τη μισή περιουσία μου αν μπορέσεις να θεραπεύσεις τον γιο μου.»
• Άγιος Βαλεντίνος: «Είμαι έκπληκτος που εσύ, σοφέ δάσκαλε, δεν καταλαβαίνεις τα λόγια μου. Αν θέλεις, ο άρρωστος θα θεραπευτεί· γιατί αν πιστέψεις στον Χριστό μου, όλα είναι δυνατά σε αυτόν που πιστεύει.
• Ο πιστός είναι ασύγκριτα πιο πολύτιμος ενώπιον του Θεού από τον άπιστο, ο οποίος εναποθέτει τις ελπίδες του σε μάταια πράγματα. Αν απαρνηθείτε την ασέβεια του πολυθεϊσμού, δεχτείτε την πίστη και εναποθέσετε την ελπίδα σας στον Ένα Θεό, αόρατο και παντοδύναμο, τότε η υγεία θα δοθεί στον γιο σου. Τη μισή περιουσία που μου προτείνεις, μοιράσέ την στους φτωχούς. Απαιτώ μόνο πίστη.»

Ο Κράτων ρώτησε πώς η πίστη του ενός μπορεί να βοηθήσει τον άλλον, κι ο Άγιος Βαλεντίνος του εξήγησε μέσα από την Αγία Γραφή πώς η πίστη των ανθρώπων βοήθησε να θεραπευτεί ο δούλος του εκατόνταρχου, να αναστηθεί η κόρη του αρχισυνάγωγου και ο Λάζαρος.

4. Η Ομολογία Πίστεως και το Θαύμα της Θεραπείας

Ακούγοντας αυτά τα λόγια, ο δάσκαλος Κράτων έπεσε στα πόδια του επισκόπου και δήλωσε την πίστη του. Ο Άγιος Βαλεντίνος του ζήτησε να υποσχεθεί ότι ο ίδιος, η οικογένειά του και οι μαθητές του (Πρόκουλος, Εύβιος και Απολλώνιος) θα βαπτιστούν μόλις ο γιος του θεραπευτεί. Όλοι έδωσαν τον λόγο τους.

Τότε ο άγιος επίσκοπος:

1. Διέταξε να ετοιμαστεί ένα ξεχωριστό δωμάτιο.
2. Κλείστηκε μόνοι του με τον άρρωστο νέο.
3. Άπλωσε στο έδαφος το πάνινο ένδυμα (τρίχινο ύφασμα) με το οποίο προσευχόταν, έβαλε πάνω του το αγόρι και προσευχόταν όλη τη νύχτα.

Το Θαύμα: Τα μεσάνυχτα, ένα ουράνιο φως έλαμψε στο δωμάτιο, τόσο δυνατό που όσοι ήταν έξω νόμιζαν ότι εκδηλώθηκε φωτιά. Λίγο μετά, το αγόρι σηκώθηκε εντελώς υγιές και άρχισε να δοξάζει τον Θεό!

Όταν ξημέρωσε, ο Άγιος Βαλεντίνος άνοιξε την πόρτα και παρέδωσε στους γονείς του τον Χαρίμωνα υγιή. Τότε ο Κράτων, όλη η οικογένειά του και οι τρεις Αθηναίοι μαθητές πίστεψαν στον Χριστό και βαπτίστηκαν.

5. Η Διδασκαλία των Μαθητών και η Σύλληψη του Αγίου

Ο θεραπευμένος Χαρίμωνας, καθώς και οι τρεις νέοι (Πρόκουλος, Εύβιος, Απολλώνιος), προσκολλήθηκαν στον Άγιο Βαλεντίνο ως μαθητές του. Με το παράδειγμα και τη διδασκαλία τους, έστρεψαν πολλούς άλλους νέους στην πίστη του Χριστού.

Όταν και ο γιος του Ρωμαίου επάρχου Αβούνδιου βαπτίστηκε και δήλωσε δημόσια την πίστη του, ο πατέρας του και άλλοι γερουσιαστές εξοργίστηκαν:

• Συνέλαβαν τον Άγιο Βαλεντίνο και τον ξυλοκόπησαν ανελέητα.
• Τον υπέβαλαν σε σκληρά βασανιστήρια επειδή αρνήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα.
• Τον έριξαν αλυσοδεμένο στη φυλακή.

Ο άγιος χαιρόταν που αξιώθηκε να υποφέρει για τον Χριστό και ενίσχυε τους μαθητές του που τον επισκέπτονταν.

6. Το Μαρτύριο του Αγίου Βαλεντίνου και των Μαθητών του

Όταν ο έπαρχος έμαθε ότι ο επίσκοπος συνέχιζε να διδάσκει μέσα από τη φυλακή, εξοργίστηκε. Έστειλε στρατιώτες τη νύχτα, έβγαλαν τον Άγιο Βαλεντίνο κρυφά και τον αποκεφάλισαν.

Οι μαθητές του —Πρόκουλος, Εύβιος και Απολλώνιος— παρέλαβαν το άγιο σώμα του, το μετέφεραν στην πόλη Ιντεράμνα και το έθαψαν με τιμές. Έμειναν στον τάφο νηστεύοντας και προσευχόμενοι, ενώ πλήθος κόσμου συνέρρεε για να ακούσει το κήρυγμά τους.

Ο διοικητής της πόλης, Λεόντιος, μαθαίνοντας τη δράση τους:

1. Συνέλαβε τους τρεις αγίους νέους.
2. Βλέποντας την αγάπη του λαού προς αυτούς, φοβήθηκε εξέγερση.
3. Διέταξε να τους αποκεφαλίσουν κρυφά τη νύχτα.

Ο Άγιος Αβούνδιος (ο γιος του επάρχου), όταν έμαθε για τον θάνατο των αγαπημένων του φίλων, πήρε τα τιμία σώματά τους και τα έθαψε με τιμές κοντά στον τάφο του δασκάλου τους, Αγίου Βαλεντίνου, δοξάζοντας τον Κύριο Ιησού Χριστό στους αιώνες των αιώνων.

Αμήν.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ.Στα ελληνικά, η λέξη τρίβουνος (από το λατινικό tribunus) μπορεί να σημαίνει δύο πράγματα, ανάλογα με το πλαίσιο:

1. Ιστορικά (Αρχαία Ρώμη): Ήταν ο Δήμαρχος (π.χ. Tribunus plebis / Τρίβουνος των Δημοτικών), ένας ρωμαίος αξιωματούχος που προστάτευε τα δικαιώματα των πληβείων (του απλού λαού) απέναντι στην αυθαιρεσία των πατρικίων. Υπήρχαν επίσης και στρατιωτικοί τρίβουνοι (Tribuni militum), δηλαδή ανώτεροι αξιωματικοί του ρωμαϊκού στρατού.

2. Μεταφορικά / Σήμερα: Χρησιμοποιείται (συχνά ως «τρίβουνος του λαού») για να περιγράψει έναν λογικό, φλογερό ρήτορα ή πολιτικό που λαϊκίζει ή υπερασπίζεται σθεναρά τα συμφέροντα και τα δικαιώματα του λαού, ξεσηκώνοντας τα πλήθη με τον λόγο του.

-------------------------------------

Μηνύματα από το Μαρτύριο του Αγίου Βαλεντίνου

Η αφήγηση του μαρτυρίου του Αγίου Βαλεντίνου και των μαθητών του προσφέρει διαχρονικά διδάγματα:

1.  Ο Άγιος αρνείται κατηγορηματικά τη μισή περιουσία που του προσφέρει ο δάσκαλος Κράτων για τη θεραπεία του γιου του. Η πνευματική δωρεά δεν εξαγοράζεται με χρήματα. Αντίθετα, ο Άγιος προτρέπει τα ατομικά αγαθά να μοιραστούν στους φτωχούς, διδάσκοντας ότι η μόνη πραγματική προϋπόθεση για τη θεραπεία είναι η ζωντανή πίστη.
2. Όταν ο Κράτων ρωτά με ποιον τρόπο εκδηλώνεται η πίστη, ο Άγιος Βαλεντίνος τονίζει ότι η χριστιανική ιδιότητα επιβεβαιώνεται μέσα από τα έργα, τη μετάνοια και τη συμμετοχή στα Μυστήρια της Εκκλησίας (το Βάπτισμα) — όχι από αφηρημένους φιλοσοφικούς στοχασμούς.
3. Στη συζήτησή του με τον Κράτωνα, ο Άγιος εξηγεί ότι η πίστη του ενός μπορεί να βοηθήσει και να σώσει τον άλλον. Η αγάπη και η προσευχή των γονέων, των φίλων ή της κοινότητας γίνονται γέφυρα για να λάβει κάποιος τη θεία βοήθεια.
4.  Οι τρεις Αθηναίοι φιλόσοφοι (Πρόκουλος, Εύβιος και Απολλώνιος) ταξίδεψαν στη Ρώμη για την κοσμική σοφία, αλλά ανακάλυψαν στην προσωπικότητα και την αγιότητα του Επισκόπου την ανώτερη, «ουράνια σοφία». Το παράδειγμα της ζωής του Αγίου ενέπνευσε τους νέους να εγκαταλείψουν τη ματαιοδοξία και να αφιερωθούν στην αλήθεια.
5. Ο Άγιος Βαλεντίνος και στη συνέχεια οι μαθητές του αντιμετώπισαν τα βασανιστήρια και τον αποκεφαλισμό με ειρήνη και χαρά, θεωρώντας τις πληγές τους ως «πολύτιμο κόσμημα» για τον Χριστό. Η θυσία τους επιβεβαιώνει ότι η πνευματική ελευθερία υπερβαίνει τον φόβο του σωματικού θανάτου.